Bại liệt (poliomyelitis) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút bại liệt (poliovirus) thuộc nhóm vi rút đường ruột ở người gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa và hô hấp. Bệnh có khả năng lan rộng trong cộng đồng và gây thành dịch nếu miễn dịch cộng đồng suy giảm. Vi rút này có thể khiến người bệnh bị viêm phổi, suy dinh dưỡng, teo cơ, khó thở, liệt cơ hô hấp và tử vong.
Ảnh minh họa
Bệnh bại liệt lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, cụ thể:
- Qua tay, thức ăn, nước uống bị nhiếm vi rút;
- Qua tiếp xúc trực tiếp với phân hoặc dịch tiết của người nhiễm bệnh;
- Bệnh thường lấy lan nhanh ở những nơi vệ sinh môi trường kém;
Triệu chứng bệnh bại liệt khác nhau tùy theo thể bệnh. Bệnh được chia thành 3 thể: Bại liệt thể nhẹ (thể không điển hình): Triệu chứng giống các bệnh nhiễm virus khác: sốt cao, đau đầu, mất ngủ, đau họng, buồn nôn, nôn mửa, táo bón hoặc tiêu chảy. Bệnh thường tự hồi phục sau vài ngày. Bại liệt thể không liệt (thể viêm màng não vô khuẩn): Thường gặp các biểu hiện như đau đầu, cứng cổ và thay đổi về nhận thức, tâm thần. Bại liệt thể liệt (thể nặng): Biểu hiện ban đầu là sốt, đau đầu, cứng cổ, đau lưng, táo bón, nhạy cảm khi bị chạm vào cơ thể. Sau đó, bệnh nhân mất dần cảm giác và khả năng vận động ở chi dưới, dẫn đến liệt không đối xứng. Bệnh có thể hồi phục dần trong 2–6 tháng. Trường hợp nặng có thể liệt cả tủy sống và hành tủy, gây suy hô hấp và tử vong.Hiện nay chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, vì vậy vắc xin là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất.
Để phòng ngừa bệnh bại liệt, người dân cần tiêm chủng đầy đủ cho trẻ dưới 5 tuổi bằng vắc xin phòng bại liệt ít nhất 3 lần theo hướng dẫn. Hiện có hai dạng vắc xin: uống và tiêm, đều hiệu quả như nhau nếu tiêm đủ mũi, đúng lịch. Người chăm sóc trẻ cần rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, nhất là trước khi cho trẻ ăn và sau khi đi vệ sinh. Vệ sinh môi trường: Lau chùi đồ chơi, vật dụng, bàn ghế, sàn nhà bằng xà phòng hoặc chất tẩy rửa. Đảm bảo an toàn thực phẩm, sử dụng nguồn nước sạch, nhà vệ sinh hợp vệ sinh; phân trẻ phải được xử lý đúng cách. Khi trẻ có các dấu hiệu như: sốt, buồn nôn, cứng gáy, đau cơ, đau chi hoặc liệt mềm cấp cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất để được khám và điều trị kịp thời.
Với sự phối hợp chặt chẽ giữa gia đình, nhà trường và Ngành y tế trong công tác giám sát, phát hiện và xử lý sớm ca bệnh, sẽ góp phần quan trọng trong việc kiểm soát, không để bại liệt lan rộng trong cộng đồng.
